Phán quyết mới từ Tòa án Công lý Liên minh châu Âu được xem là bước ngoặt lớn trong cuộc chiến giữa báo chí và các tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (CJUE) vừa đưa ra phán quyết quan trọng, khẳng định các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu hoàn toàn có quyền yêu cầu các nền tảng số như Meta phải trả thù lao công bằng cho các cơ quan báo chí khi khai thác nội dung tin tức trực tuyến.
Động thái này được đánh giá là chiến thắng đáng chú ý của ngành báo chí châu Âu trong nỗ lực yêu cầu các “ông lớn” công nghệ chia sẻ doanh thu từ nội dung báo chí.
Cuộc đối đầu giữa Meta và Italy
Phán quyết của CJUE bắt nguồn từ vụ tranh chấp kéo dài giữa Meta và AGCOM – cơ quan quản lý truyền thông của Italy.
Năm 2023, AGCOM ban hành bộ tiêu chí tính toán mức thù lao mà các nền tảng công nghệ phải chi trả cho báo chí dựa trên luật bản quyền quốc gia, được xây dựng theo chỉ thị bản quyền số của EU.
Tuy nhiên, Meta phản đối quyết định này với lý do cơ quan quản lý Italy đã vượt quá thẩm quyền pháp lý. Vụ việc sau đó được đưa ra tòa hành chính vùng Lazio trước khi chuyển lên CJUE để xem xét.
CJUE khẳng định tính hợp pháp của “quyền liên quan”
Trong phán quyết công bố ngày 12/5, Tòa án Công lý Liên minh châu Âu xác nhận cơ chế “quyền liên quan” là hoàn toàn hợp pháp.
Theo đó, các nền tảng số phải trả thù lao khi sử dụng nội dung báo chí nhằm tạo ra giá trị kinh tế hoặc doanh thu quảng cáo.
Dù vậy, Tòa cũng đưa ra một số nguyên tắc quan trọng:
Nghĩa vụ trả tiền chỉ phát sinh khi nền tảng thực sự khai thác nội dung báo chí
Cơ quan báo chí có quyền cho phép sử dụng miễn phí hoặc từ chối cấp quyền
Các nền tảng không thể bị buộc thanh toán nếu không sử dụng nội dung
Đáng chú ý, CJUE cũng xác nhận tính hợp pháp của việc các cơ quan quản lý yêu cầu nền tảng số:
- Tham gia đàm phán với báo chí
- Duy trì mức độ hiển thị nội dung trong quá trình thương lượng
- Cung cấp dữ liệu doanh thu để xác định mức chi trả phù hợp
Theo lập luận của Tòa, chỉ các nền tảng công nghệ mới nắm đầy đủ dữ liệu về giá trị kinh tế tạo ra từ nội dung báo chí, trong khi các cơ quan báo chí thường ở thế yếu hơn trong đàm phán.
Pháp tăng sức ép với Big Tech
Phán quyết này đặc biệt nhận được nhiều sự quan tâm tại Pháp – quốc gia đang đi đầu trong việc siết trách nhiệm các nền tảng công nghệ.
Hồi cuối tháng 3, Quốc hội Pháp đã thông qua dự luật do nghị sĩ Erwan Balanant đề xuất nhằm tăng quyền cho Arcom – cơ quan quản lý truyền thông và kỹ thuật số của nước này.
Dự luật cho phép Arcom yêu cầu các nền tảng minh bạch dữ liệu doanh thu và can thiệp xác định mức chi trả cho báo chí nếu hai bên không đạt được thỏa thuận.
Hiện dự luật đang được Thượng viện Pháp xem xét và dự kiến tiếp tục thảo luận vào ngày 16/6 tới.
EU phát tín hiệu cứng rắn với Big Tech
Giới quan sát cho rằng phán quyết mới của CJUE phát đi thông điệp rất rõ ràng: Liên minh châu Âu đang ngày càng cứng rắn hơn với các tập đoàn công nghệ toàn cầu trong vấn đề chia sẻ lợi ích kinh tế từ nội dung báo chí.
Trong bối cảnh nhiều cơ quan báo chí truyền thống gặp khó khăn tài chính vì doanh thu quảng cáo sụt giảm, việc yêu cầu các nền tảng số trả tiền cho nội dung tin tức được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ hệ sinh thái báo chí trong kỷ nguyên số.
(Nguồn: HHVN)
