Kim cương nhỏ gọn nhưng có giá trị rất lớn đã trở thành mục tiêu của nhiều đường dây buôn lậu quốc tế. Các đường dây buôn lậu sử dụng nhiều thủ đoạn, từ hợp thức hóa nguồn gốc bằng giấy tờ giả, lập doanh nghiệp làm vỏ bọc đến tráo đổi kim cương chất lượng cao bằng đá giá rẻ để đưa hàng hóa ra thị trường trái phép.
Kim cương khai thác trái phép được "hô biến" thành hàng hợp pháp
Theo Reuters, năm 2012, các thương lái mang theo cân tiểu ly, kính lúp và ba lô chứa đầy tiền mặt di chuyển bằng thuyền dọc các con sông ở miền nam Venezuela để thu mua kim cương từ những mỏ khai thác trái phép nằm sâu trong rừng nhiệt đới.
Sau khi được thu mua, nhiều viên kim cương được cho là vận chuyển qua Guyana nhằm hợp thức hóa bằng giấy chứng nhận giả trước khi tiếp tục tới các trung tâm giao dịch lớn như Tel Aviv (Israel), Antwerp (Bỉ), London và New York.
Tuyến vận chuyển này bị cho là vi phạm Quy trình Kimberley (Kimberley Process) - cơ chế quốc tế được thiết lập từ năm 2003 nhằm ngăn chặn hoạt động buôn bán kim cương từng bị sử dụng để tài trợ cho các cuộc nội chiến tại châu Phi.
Một số thương lái tại Guyana cho biết việc khai báo sai nguồn gốc kim cương không quá khó khăn. Tại thủ đô Georgetown, nhiều cơ sở kinh doanh hoạt động kín đáo trong các tòa nhà hoặc được bảo vệ nghiêm ngặt. Một thương lái thừa nhận ông không từ chối những viên kim cương có giá trị dù nguồn gốc còn nhiều nghi vấn.
Đường biên giới dài khoảng 740 km giữa Venezuela và Guyana chủ yếu là rừng rậm, rất khó kiểm soát, tạo điều kiện cho hoạt động vận chuyển trái phép. Một phần kim cương cũng được đưa sang Brazil thông qua các tuyến đường bộ thuận lợi hơn.
Theo lời một thương lái tại khu vực biên giới Venezuela, kim cương có kích thước nhỏ nên rất dễ cất giấu. Người này cho rằng chỉ cần mang trong túi quần cũng có thể vượt qua máy dò kim loại mà không bị phát hiện.
Doanh nghiệp hợp pháp làm bình phong cho đường dây buôn lậu
Không chỉ xuất hiện tại Nam Mỹ, nhiều đường dây buôn lậu kim cương xuyên biên giới cũng bị phát hiện tại châu Á.
Theo China Daily, năm 2011, cơ quan chức năng Thâm Quyến triệt phá một đường dây buôn lậu có trụ sở tại Hong Kong (Trung Quốc), thu giữ số kim cương trị giá khoảng 200 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 30 triệu USD.
Nhóm này gồm 3 công dân Hong Kong và 22 công dân Ấn Độ. Theo điều tra, các đối tượng thành lập một doanh nghiệp nhập khẩu kim cương hợp pháp để che giấu hoạt động buôn lậu. Kim cương được cho là có nguồn gốc từ Ấn Độ, sau đó bán cho các nhà máy chế tác trang sức tại Thâm Quyến trước khi đưa ra thị trường dưới danh nghĩa đá quý có nguồn gốc hợp pháp.
Vụ án được phát hiện từ năm 2009 khi một người đàn ông Hong Kong trình báo bị cướp số kim cương trị giá khoảng 3 triệu nhân dân tệ. Quá trình xác minh cho thấy người này thất nghiệp nhưng lại thường xuyên mang theo lượng lớn kim cương và di chuyển giữa Hong Kong với Thâm Quyến từ 5-7 lần mỗi tuần.
Sau gần hai năm theo dõi, Hải quan Thâm Quyến tiến hành bắt giữ các đối tượng vào tháng 1/2011. Thành viên cuối cùng của đường dây bị bắt ngày 31/3 cùng năm.
Tráo kim cương chất lượng cao bằng đá giá rẻ
Một vụ việc khác được Times of India phản ánh xảy ra tại Ấn Độ vào cuối năm 2014, khi Cục Tình báo Doanh thu Ấn Độ (DRI) chặn 8 lô hàng xuất khẩu của Firestar Diamond International và Firestar International tại khu hàng hóa hàng không Sahar, Mumbai.
Hai doanh nghiệp này hoạt động trong Đặc khu kinh tế (SEZ) tại Surat và do doanh nhân Nirav Modi giữ chức Chủ tịch. Các lô hàng dự kiến được xuất sang Mỹ, Canada và Hong Kong (Trung Quốc).
Qua kiểm tra, DRI phát hiện 6 lô hàng có giá trị và mô tả bị khai báo thấp hơn thực tế. Số kim cương đã qua cắt mài được nhập khẩu miễn thuế, khai báo là nguyên liệu gắn trên sản phẩm trang sức xuất khẩu, nhưng khi kiểm tra, cơ quan chức năng không tìm thấy lượng kim cương này trên các sản phẩm như hồ sơ đã khai báo.
DRI ước tính giá trị hàng tồn kho bị khai thấp khoảng 10 tỷ rupee, tương đương khoảng 105 triệu USD. Cơ quan này cho rằng lượng kim cương nhập khẩu miễn thuế đã bị đưa vào thị trường nội địa để tiêu thụ trái phép.
Quá trình điều tra sau đó xác định các công ty thuộc hệ thống Firestar cùng Radashir Jewellery Company đã thay thế số kim cương nhập khẩu bằng những viên kim cương chất lượng thấp hơn và có giá trị rẻ hơn.
Đến năm 2016, các doanh nghiệp liên quan đã nộp tổng cộng 482 triệu rupee, trong đó có 56 triệu rupee tiền phạt. Tuy nhiên, DRI vẫn kháng nghị lên Tòa án Phúc thẩm Thuế tiêu thụ đặc biệt, Hải quan và Dịch vụ, cho rằng các doanh nghiệp này cần phải chịu thêm các khoản xử lý theo quy định.
(Nguồn: LDG)
